Dijital Dönüşüm ve İnsan Kaynakları Yönetimi: Türk Bankacılık Sektöründe Nitel Bir Araştırma
DOI:
https://doi.org/10.65298/malumat.20Anahtar Kelimeler:
Dijitalleşme, Yapay Zekâ, İnsan Kaynakları Yönetimi, Bankacılık Sektörü, Nitel AraştırmaÖzet
Bu çalışma, dijitalleşmenin Türk bankacılık sektöründeki insan kaynakları (İK) yönetimi süreçleri üzerindeki dönüştürücü etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yaklaşımı kullanılarak, yedi farklı bankadan amaçlı örneklem yöntemiyle seçilmiş 13 uygulayıcı ile yarı yapılandırılmış mülakatlar aracılığıyla veri toplanmıştır. Elde edilen veriler analize tabi tutulmuş ve üç ana tema ortaya çıkarılmıştır: “Bankacılıkta Dijitalleşme”, “İK Dijital Dönüşüm” ve “İK Süreci”. Bulgular; dijitalleşmenin ağırlıklı olarak işe alım, eğitim ve geliştirme fonksiyonlarında yoğunlaştığını ve bu durumun hız, operasyonel verimlilik, zaman optimizasyonu sağladığını göstermektedir. Buna karşılık, veri güvenliği açıkları, insansızlaştırma eğilimleri ve dijital sistemlerin kurum kültürüne özümsenmesinde yaşanan kurumsal atalet gibi insan odaklı engeller, bu geçiş sürecinin temel zorlukları olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak araştırma, dijital İK dönüşümünün başarılı bir şekilde yönetilmesinin, teknolojik yatırımların çalışan odaklı eğitimler ve güçlü değişim yönetimi stratejileriyle sinerjik olarak entegre edildiği bütüncül bir paradigmayı zorunlu kıldığı sonucuna varmaktadır.
Referanslar
Abdul-sobur Dembo, S. ve Ali, A. (2024). The Impact of Integrating AI in the Banking Sector: Opportunities, Effect, and Ways to Navigate the Impact. Science Set Journal of Economics Research, 3(6), 01-11.
Akduman, G. (2019). Dijital İşe Alım: Dijital Dünyanın İnsan Kaynakları İşe Alım Fonksiyonuna Etkisinin Kavramsal ve Uygulama Örnekleriyle Değerlendirilmesi. International Journal of Arts & Social Studies, 2(3), 24-44.
Aksoy Uğurlu, H. Ü. ve Doğan, A. (2023). İnsan Kaynakları Yönetiminde Dijital Dönüşüm ve Dijitalleşen İşe Alım İşlevi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(45), 1-16.
Alkahlout, H. I. O. (2023). Dijital İKY Uygulamalarının İnsan Kaynakları Performansına Etkisi: Filistin Örneği (Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü, Sakarya.
Aydın, İ. K. (2006). Tarihsel Gelişim Sürecinde İnsan Kaynakları Yönetimi Anlayışı, Amaçları ve Fonksiyonları (Yüksek Lisans Tezi). Yeditepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Aydın, S. ve Onaylı, E. (2020). Bankacılıkta Dijital Dönüşümle Değişen Müşteri Deneyimi: Müşteri Sadakati, Memnuniyeti ve Tavsiye Eğilimine Yansımaları. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 27(3), 645-663.
Ayanoğlu, Y., Şimşek, M. ve Arslan, M. (yay. haz.). (2013). Bankaların Yönetimi ve Denetimi (1. Baskı). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Baines, T. S., Lightfoot, H. W., Benedettini, O. ve Kay, J. M. (2009). The Servitization of Manufacturing: A Review of Literature and Reflection on Future Challenges. Journal of Manufacturing Technology Management, 20(5), 547-567.
Baltacı, A. (2019). Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388.
Başarır, Ç. (2006). İnsan Kaynakları Yönetiminde Etiksel İlkelerin Yerleştirilmesi ve Bir Uygulama (Yüksek Lisans Tezi). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
Baytaş, B. (2018). Psikolojik Sermayenin, İKY Uygulamalarının ve Hat Yöneticileri İKY Etkililiğinin Çalışanların İş Performansına Etkileri Üzerine Bir Araştırma (Yüksek Lisans Tezi). Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Bektaş, A. (2021). Endüstri 4.0 Gelişmelerinin İşin ve İşgücünün Niteliği Üzerindeki Muhtemel Etkileri: Almanya ve Türkiye Karşılaştırması (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
Brodsky, L. ve Oakes, L. (2017). Data Sharing and Open Banking. McKinsey & Company, 1097, 1105.
Çakı, N. (2017). İnsan Kaynakları Yönetimi Uygulamalarının Örgütsel Bağlılık Üzerindeki Etkisi: Pilotlar Üzerine Bir Alan Araştırması (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Dermine, J. (2016). Digital Banking and Market Disruption: A Sense of Déjà Vu? Financial Stability Review, Banque de France, Nisan, 17-24.
Dinçer, İ. (2019). Geleneksel Bankacılık ile Mobil Bankacılık Verimliliğinin Kıyaslanması (Yüksek Lisans Tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Gaziantep.
Edwards, F. R. ve Mishkin, F. S. (1995). The Decline of Traditional Banking: Implications for Financial Stability and Regulatory Policy. NBER Working Paper, No. 4993.
Ersöz, B. ve Özmen, M. (2020). Dijitalleşme ve Bilişim Teknolojilerinin Çalışanlar Üzerindeki Etkileri. AJIT-E: Academic Journal of Information Technology, 11(42), 170-179.
Freeman, C. ve Soete, L. (2003). Yenilik İktisadı (Çev. E. Türkcan). Ankara: TÜBİTAK Yayınları.
Göçoğlu, V. ve Kurt, D. İ. (2018). Kamu Kurumlarında İnsan Kaynakları Yönetimi ve Teknoloji: Gelecek Odaklı Bir Değerlendirme. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 1(3), 357-367.
Güler, H. N. (2022). Türk Finans Sektöründe Dijitalleşme ve Yenilikler. Avrasya Dosyası Dergisi, 13(2), 181-200.
Güler, A., Halıcıoğlu, M. B. ve Taşğın, S. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma (2. bs.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Gültekin, Z. (2021). Covid-19 Pandemisi Sürecinde Bankaların İKY Stratejilerinin İçerik Analizi ile Belirlenmesi. Tarsus Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), 15-30.
Gür, Y. E., Ayden, C. ve Yücel, A. (2019). Yapay Zekâ Alanındaki Gelişimlerin İnsan Kaynakları Yönetimine Etkisi. Fırat Üniversitesi İİBF Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 3(2), 137-158.
Hazine ve Maliye Bakanlığı. (2020). 2020 Yılı İdare Faaliyet Raporu. Ankara.
Kambur, E. (2021). Yapay Zekâ Çağında İnsan Kaynakları Yönetimi Konusunda Yazılmış Türkçe Makaleler Üzerine Bir Araştırma. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 48, 139-150.
Khanboubi, F. ve Boulmakoul, A. (2019). Digital Transformation Metamodel in Banking. INTIS, 8th.
Koçer, S. ve Öksüz, G. (2015). Elektronik İşe Alma Sürecinde Özel İstihdam Bürolarının Rolü: Adecco Türkiye ve Kariyer.net İncelemesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 11(24), 181-203.
Kocatürk, Y. (2023). Bankacılıkta Dijitalleşmenin Etkileri ve Türkiye’deki Analizi. Ekonomi ve Finansal Araştırmalar Dergisi, 5(1), 38-50.
Körfez, P. E. (2008). Elektronik İşe Alım ve Seçimin İnsan Kaynakları Yönetimi Açısından Yeri ve Önemi ve Bir Uygulama (Yüksek Lisans Tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Laplante, P. ve Kshetri, N. (2021). Open Banking: Definition and Description. Computer, 54(10), 122-128.
Manyika, J., Pinkus, G. ve Ramaswamy, S. (2016). The Most Digital Companies Are Leaving All the Rest Behind. Harvard Business Review. https://hbr.org/2016/01/the-most-digital-companies-are-leaving-all-the-rest-behind
MASAK. (2020). Bankalar Sektör Araştırma Raporu. Ankara: T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı.
Meena, M. M. R. ve Parimalarani, G. (2020). Impact of Digital Transformation on Employment in Banking Sector. International Journal of Scientific & Technology Research, 9, 4912-4916.
Özer, M. H. (2012). Cumhuriyetin İlk Yıllarında Bir Yerel Banka Teşebbüsü: Diyarbakır Bankası (1930-1939). Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 11(42), 383-386.
Parviainen, P., Tihinen, M., Kääriäinen, J. ve Teppola, S. (2017). Tackling the Digitalisation Challenge: How to Benefit from Digitalisation in Practice. International Journal of Information Systems and Project Management, 5(1), 63-77.
Polatoğlu, M. G. (2021). Türkiye’nin Kalkınmasında Sümerbank ve Etkinliği (1933-1987). Anadolu Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 1-21.
Rachinger, M., Rauter, R., Müller, C., Vorraber, W. ve Schirgi, E. (2019). Digitalization and Its Influence on Business Model Innovation. Journal of Manufacturing Technology Management, 30(8), 1142-1160.
Reinsel, D., Gantz, J. ve Rydning, J. (2017). Data Age 2025: The Evolution of Data to Life-Critical. IDC White Paper.
Schwab, K. (2016). Dördüncü Sanayi Devrimi (Çev. Z. Dicleli). İstanbul: Optimist Yayıncılık.
Somashekar, N. T. (2009). Banking. New Age International.
Thames, L. ve Schaefer, D. (2016). Software-Defined Cloud Manufacturing for Industry 4.0. Procedia CIRP, 52, 12-17.
Tiftik, C. (2021). İnsan Kaynakları Yönetiminde Yapay Zekâ Uygulamaları. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (9), 374-390.
Tonus, Z. H. ve Baş, P. D. (2020). İnsan Kaynakları Yönetimi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını.
Trenkle, A. (2014). Industry 4.0 Challenges Applications and Potentials. Uluslararası İleri Endüstriyel Otomasyon Kongre ve Sergisi, 5 Aralık 2014, İstanbul.
Tunzelmann, N. v. (2003). Historical Coevolution of Governance and Technology in the Industrial Revolutions. Structural Change and Economic Dynamics, 365-384.
TBB (Türkiye Bankalar Birliği). (2012). Türkiye’de Bankacılık Sektörü Piyasa Yapısı, Firma Davranışları ve Rekabet Analizi.
TBB. (2023). Dijital, İnternet ve Mobil Bankacılık İstatistikleri.
TBB. (2025). Dijital-İnternet-Mobil Bankacılık İstatistikleri Raporu, Mart 2025.
TKBB (Türkiye Katılım Bankaları Birliği). (2024). Türk Bankacılık Sektörü Mart 2024 Raporu. İstanbul: TKBB Yayını.
TÜSİAD, Samsung Türkiye, Deloitte Türkiye ve GFK Türkiye. (2016). Türkiye’deki Dijital Değişime CEO Bakışı.
Uğurlu, Aksoy H. ve Doğan, A. (2023). İnsan Kaynakları Yönetiminde Dijital Dönüşüm ve Dijitalleşen İşe Alım İşlevi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(45), 1-16.
Ulusoy, A. ve Demirel, D. (2021). Bankacılık Sektöründe Dijital Dönüşümün İstihdam Üzerine Etkisi. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 10(27), 256-267.
Uluyol, O. (2019). 1980-2000 Döneminde Türkiye’de Bankacılığın Gelişimi. Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi, (17), 73-107.
Ustaömer, K. (2019). Türkiye’nin Bankacılık Sektöründe Dijitalleşme Olgusu: Özel Bankalar Örneği (Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Yetiz, F. (2016). Bankacılığın Doğuşu ve Türk Bankacılık Sistemi. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2), 107-117.
Yıldırım, C. (2013). Örgüt Kültürü ve İnsan Kaynakları Yönetimi Arasındaki İlişki: Kamu ve Özel Sektör Bankacılığında Bir Uygulama. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
Yücel, Ç. P. (2018). Elektronik İşe Alım Sürecinde Sosyal Paylaşım Sitelerinin Kullanımı ve Bir Uygulama (Yüksek Lisans Tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Zaim, H. ve Polat, M. (2013). İnsan Kaynakları Fonksiyonlarının Mukayeseli Önem Derecelerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Uygulama. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (64-65), 35-59.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Malumat Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Malumat’ta yayımlanan tüm makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) lisansı kapsamında lisanslanmaktadır. Bu lisans, kullanıcıların ilgili çalışmaları paylaşmasına, çoğaltmasına, dağıtmasına, uyarlamasınave ticari ya da ticari olmayan amaçlarla kullanmasına izin verir.
Bu özgürlükler, aşağıdaki koşullar yerine getirildiği sürece geçerlidir:
- Atıf: Eserin orijinal yazar(lar)ına uygun şekilde atıf yapılmalı, lisans bağlantısı sunulmalı ve eğer eserde bir değişiklik yapılmışsa bu açıkça belirtilmelidir.
- Sınırlama yoktur: Lisans koşulları dahilindeki haklar, yasal veya teknolojik yollarla başkalarının kullanımına engel olacak şekilde sınırlandırılamaz.
Bu lisans kapsamında yayımlanan makaleler, bilimsel bilginin açık erişimle yayılmasını ve yeniden kullanımını teşvik eder. Lisans hakkında ayrıntılı bilgiye https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
